Een gezonde geest in een gezond lichaam

  • 9 jun 2016

Er is al veel onderzoek gedaan naar de positieve invloed van sport op onze hersenen, maar recent is ook aangetoond dat topatleten zich kunnen onderscheiden door beter getrainde hersenen.

Dat sport goed is om het risico op hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker te verminderen en om het ontstaan van diabetes type 2 tegen te gaan, dat wisten we al. Maar dat sporten ook veel met intellect te maken heeft, is pas meer recent komen vast te staan. 

Studies 

Al in de jaren zestig werden er veel studies gedaan om het verband tussen fitheid en cognitieve prestaties aan te tonen. Hieraen werd destijds echter niet veel aandacht besteed. Latere studies van o.a. Fred Gage, geneticus bij het Salk Institute in La Jolla in Califonië, toonden aan dat sporten de groei van nieuwe neuronen stimuleerde. In diezelfde periode publiceerde een cognitief psycholoog aan het Beckman Institute for Advanced Science and Technology van de Universiteit van Illinois een artikel in het blad Nature waarin hij schreef dat onderzoek duidelijk had aangetoond dat de groep mensen die cardio en aerobe fitnessoefeningen hadden gedaan, betere resultaten neerzetten dan de controlegroep die deze oefeningen niet gedaan had.

Recente studies in o.a. Duitsland tonen duidelijk aan dat mensen die op middelbare leeftijd minstens twee keer per week sporten of oefeningen doen, veel minder kans hebben om dementie te ontwikkelen op latere leeftijd. Ook op andere leeftijden blijkt fysieke activiteit duidelijk te correleren met betere cognitieve vaardigheden. 

Stress 

Iedereen weet dat stress de reacties van de hersenen bij het oplossen van een probleem negatief kan beïnvloeden en dat dit kan voortkomen uit het feit dat een hoge bloeddruk de aanvoer van voedingsstoffen en zuurstof naar de hersenen vermindert. Lichamelijke activiteit kan de bloeddruk verlagen en dit beschermt de hersenen tegen onnodige stress.

Sport en lichamelijke activiteiten stimuleren ook het vrijkomen van neurotransmitters zoals serotonine, noradrenaline en dopamine, die helpen bij de signaalfunctie van de hersenen en ons dus scherp houden.

Met al deze kennis en onderzoeken is het vreemd dat het aantal uren voor sport in het onderwijs onder druk staat. We moeten kinderen juist iedere dag tenminste 2x 30 minuten laten bewegen. Niet alleen voor hun gezondheid, maar ook omdat ze hun testscores zullen verbeteren. 

Topsport 

In topsport zijn er ook interessante studies gedaan die aantonen dat het verschil tussen topatleten steeds minder op het fysieke vlak wordt gemaakt, maar steeds meer op het mentale vlak. Steeds meer onderzoeken suggereren dat mentale training veel belangrijker is voor echte topprestaties dan spiertraining. De vooruitgang in de neurowetenschappen en technologie maakt het mogelijk om atleten zo te trainen dat ze letterlijk sneller denken.

Er is een complexe relatie tussen denken en handelen. Onze geest stuurt ons lichaam en met toenemende concurrentie kan daar het verschil gemaakt worden.

Goed getrainde hersenen reageren veel efficiënter en sneller op het beheersen en corrigeren van onze motorische vaardigheden en dit kan een groot verschil maken in bepaalde sporten. Denk aan de Formule 1 of aan andere sporten die een grote vaardigheid vereisen en waar je moet anticiperen op je medespelers of concurrenten. 

Toppers kunnen  zich beter concentreren dan hun gemiddelde concurrenten en ze kunnen zich mentaal ook optimaal voorbereiden door de juiste oefeningen te doen. Reactiesnelheid en concentratie zijn enkele belangrijke factoren om zich goed te kunnen voorbereiden op een wedstrijd. Een aantal instituten heeft zich gespecialiseerd in het trainen van de hersenen van atleten, wat gelet op de steeds grotere financiële belangen in de topsport niet verwonderlijk is. Zij geven aan dat zij de hersenen van atleten kunnen ontwikkelen om het volledige potentieel van een atleet te ontsluiten.

Door de ontwikkelingen in de gamingindustrie is het tegenwoordig - net zoals bij opleidingen van piloten in een simulator - mogelijk om speciale programma's te ontwikkelen die de werkelijkheid nabootsen en die atleten op realtime situaties kunnen voorbereiden. Deze braintraining-technologieën zullen de komende jaren een grote vlucht nemen. Reactiesnelheid en sportgerelateerde vaardigheden zullen hand in hand gaan en deze evolutie staat nog maar in haar kinderschoenen. Het is best mogelijk dat de hersenen het binnen een paar jaar van spierkracht overnemen als het om de sportieve suprematie gaat.